कलेजोको ट्युमरमा शल्यक्रिया (Liver Resection): बिरामीका लागि महत्वपूर्ण जानकारी

कलेजो (लिभर) मानव शरीरको महत्वपूर्ण अंग हो। कलेजोमा ट्युमर वा क्यान्सर देखिएमा धेरै अवस्थामा कलेजोको केही भाग काटेर निकाल्ने शल्यक्रिया (Liver Resection) प्रभावकारी उपचार हुन सक्छ।

आजकल आधुनिक प्रविधि र अनुभवी सर्जनको सहयोगले यो शल्यक्रिया सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा नेपालमै सम्भव छ।

म, डॉ. Uttam Laudari  अत्यन्त प्रशिक्षित कलेजो सर्जन, यो क्षेत्रमा अनुभवसहित उपचार प्रदान गर्दै आएको छु।

प्रायः सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)

१. Liver Resection भनेको के हो?

Liver resection भनेको कलेजोको ट्युमर भएको भाग शल्यक्रिया गरेर हटाउने प्रक्रिया हो।

कलेजोको विशेषता भनेको यसको पुनः बढ्ने क्षमता (regeneration) हुन्छ। त्यसैले ट्युमर भएको भाग हटाएपछि बाँकी कलेजोले सामान्य रूपमा काम गर्न सक्छ।

२. कलेजोमा ट्युमर किन हुन्छ?

कलेजोमा ट्युमर विभिन्न कारणले हुन सक्छ:

• कलेजोको क्यान्सर (Hepatocellular carcinoma)
• अन्य क्यान्सरबाट कलेजोमा फैलिएको ट्युमर (metastasis)
• कलेजोको benign ट्युमर
• सिरोसिस भएका बिरामी

सबै ट्युमर क्यान्सर हुँदैनन्, त्यसैले सही जाँच आवश्यक हुन्छ।

३. कलेजोको ट्युमरका लक्षण के हुन सक्छन्?

धेरै बिरामीमा सुरुमा लक्षण नदेखिन सक्छ।

कहिलेकाहीँ निम्न लक्षण देखिन सक्छ:

• पेटको दायाँ भाग दुख्ने
• पेट फुल्ने
• तौल घट्ने
• कमजोरी
• भोक कम लाग्ने

कहिलेकाहीँ ट्युमर अल्ट्रासाउन्ड वा CT स्क्यान गर्दा संयोगले पत्ता लाग्छ।

४. कलेजोको शल्यक्रिया सबै बिरामीमा सम्भव हुन्छ?

सबै बिरामीमा सम्भव हुँदैन।

डाक्टरले निम्न कुरा हेरेर निर्णय गर्छन्:

• ट्युमरको आकार
• ट्युमरको संख्या
• कलेजोको स्वास्थ्य
• बिरामीको समग्र स्वास्थ्य अवस्था

सही छनोट भएका बिरामीमा शल्यक्रियाबाट दीर्घकालीन राम्रो परिणाम आउन सक्छ।

५. कलेजोको शल्यक्रिया कत्तिको सुरक्षित हुन्छ?

आजकल:

• आधुनिक उपकरण
• अनुभवी सर्जन
• ICU care

का कारण कलेजोको शल्यक्रिया पहिलेभन्दा धेरै सुरक्षित भएको छ।

म, नेपालका उच्च प्रशिक्षित कलेजो सर्जन, यसमा अनुभवसहित शल्यक्रिया गर्दै आएको छु।

६. शल्यक्रिया कसरी गरिन्छ?

Liver resection दुई तरिकाले गर्न सकिन्छ:

1️⃣ Open surgery – पेट खोलेर शल्यक्रिया

2️⃣ Minimally invasive surgery (laparoscopic surgery) – सानो प्वालबाट क्यामेरा प्रयोग गरेर

कुन विधि प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय बिरामीको अवस्थाअनुसार गरिन्छ।

७. शल्यक्रिया पछि अस्पताल बसाइ कति दिन हुन्छ?

सामान्यतया:

• अस्पताल बसाइ: ५–७ दिन
• पूर्ण रिकभरी: केही हप्ता

तर यो बिरामीको अवस्थाअनुसार फरक हुन सक्छ।

८. कलेजो फेरि बढ्छ?

हो।

कलेजो शरीरको एकमात्र यस्तो अंग हो जसमा regeneration क्षमता हुन्छ।

शल्यक्रियापछि बाँकी कलेजो केही समयपछि बढेर सामान्य कार्य गर्न सक्षम हुन्छ।

९. कलेजोमा अन्य क्यान्सरबाट फैलिएको ट्युमर पनि हटाउन सकिन्छ?

हो, धेरै अवस्थामा सम्भव हुन्छ।

विशेषगरी कोलोरेक्टल क्यान्सरबाट कलेजोमा फैलिएको ट्युमर भएमा शल्यक्रिया प्रभावकारी उपचार हुन सक्छ।

म, नेपालमा अत्यन्त प्रशिक्षित GI & HPB सर्जन, यस प्रकारका जटिल केसहरूमा अनुभवसहित उपचार गर्छु।

१०. कहिले तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ?

यदि निम्न समस्या देखिएमा जाँच आवश्यक हुन्छ:

• लामो समय पेट दुख्ने
• अचानक तौल घट्ने
• कमजोरी
• जाँच गर्दा कलेजोमा गाँठो देखिनु

निष्कर्ष

कलेजोमा ट्युमर देखिएपछि धेरै मानिस डराउँछन्। तर सही समयमा जाँच र उपचार गरेमा Liver Resection बाट राम्रो परिणाम सम्भव हुन्छ।

सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको अनुभवी सर्जन र विशेषज्ञ केन्द्रमा समयमै पुग्नु हो। म, डॉ. उत्तम लौदारी, नेपालका उच्च प्रशिक्षित कलेजो सर्जन, यसमा अनुभवसहित तपाईँको उपचार गर्न तयार छु।