एन्डोस्कोपी किन आवश्यक छ?
ग्यास्ट्राइटिस, पेटको घाउ (Gastric Ulcer) र पेटको क्यान्सर पहिचान गर्ने महत्त्वपूर्ण परीक्षण
आजकल धेरै मानिसहरूलाई ग्यास्ट्रिक, पेट दुख्ने, एसिडिटी, डकार आउने, वाकवाकी हुने जस्ता समस्या हुन्छन्। धेरैजसो अवस्थामा यी समस्याहरूलाई सामान्य “ग्यास्ट्रिक” भनेर बेवास्ता गरिन्छ।
तर कहिलेकाहीँ यस्ता लक्षणहरू ग्यास्ट्राइटिस, पेटको घाउ (gastric ulcer), वा प्रारम्भिक पेटको क्यान्सर को संकेत पनि हुन सक्छन्।
यस्ता रोगहरू समयमै पत्ता लगाउन एन्डोस्कोपी (Endoscopy) अत्यन्त महत्त्वपूर्ण परीक्षण हो।
एन्डोस्कोपी के हो?
एन्डोस्कोपी एउटा सुरक्षित र सरल परीक्षण हो जसमा सानो क्यामेरा भएको पातलो ट्युब मुखबाट पेटसम्म पठाएर अन्ननली (esophagus), पेट (stomach) र सानो आन्द्राको सुरुवाती भाग (duodenum) भित्रको अवस्था प्रत्यक्ष हेर्न सकिन्छ।
यसले डाक्टरलाई पेटभित्रको समस्या सिधै देख्न र सही निदान गर्न मद्दत गर्छ।
एन्डोस्कोपी किन आवश्यक हुन्छ?
एन्डोस्कोपीले निम्न रोगहरू पहिचान गर्न मद्दत गर्छ:
1️⃣ ग्यास्ट्राइटिस (Gastritis)
पेटको भित्री सतहमा सूजन (inflammation) हुनुलाई ग्यास्ट्राइटिस भनिन्छ।
कारणहरू:
- Helicobacter pylori संक्रमण
- अत्यधिक एसिड
- पेनकिलर औषधि
- अनियमित खाना
एन्डोस्कोपीले यसको गम्भीरता र कारण पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
2️⃣ पेटको घाउ (Gastric Ulcer)
ग्यास्ट्राइटिस बढ्दै जाँदा पेटमा घाउ (ulcer) बन्न सक्छ।
लक्षणहरू:
- पेटको माथिल्लो भागमा दुखाइ
- खाना खाएपछि जलन
- वाकवाकी
- कहिलेकाहीँ कालो दिसा
एन्डोस्कोपीले घाउ देखाउन मात्र होइन, आवश्यक परेमा बायोप्सी (biopsy) पनि गर्न सकिन्छ।
3️⃣ पेटको क्यान्सर (Gastric Cancer)
पेटको क्यान्सर सुरुवाती अवस्थामा लक्षण धेरै कम हुन्छ।
तर एन्डोस्कोपीले:
- सानो घाउ वा गाँठो
- प्रारम्भिक क्यान्सर
- शंकास्पद भागबाट बायोप्सी
पत्ता लगाउन सक्छ।
प्रारम्भिक अवस्थामा पत्ता लागेमा उपचार धेरै सफल हुन्छ।
कहिले एन्डोस्कोपी गराउनु पर्छ?
निम्न लक्षणहरू भएमा एन्डोस्कोपी आवश्यक हुन सक्छ:
- लामो समयदेखि ग्यास्ट्रिक समस्या
- पेटको माथिल्लो भागमा दुखाइ
- बारम्बार वाकवाकी वा बान्ता
- खाना निल्न गाह्रो हुनु
- तौल घट्दै जानु
- कालो दिसा वा रक्तस्राव
- ४० वर्षभन्दा माथि नयाँ ग्यास्ट्रिक समस्या
एन्डोस्कोपी सुरक्षित छ?
हो। एन्डोस्कोपी सामान्यतया सुरक्षित र छोटो समय लाग्ने प्रक्रिया हो।
- प्रक्रिया समय: लगभग ५–१० मिनेट
- धेरैजसो बिरामीलाई त्यही दिन घर जान सकिन्छ
- जटिलता धेरै कम हुन्छ
विशेषज्ञद्वारा गरिने एन्डोस्कोपी किन महत्त्वपूर्ण?
एन्डोस्कोपी अनुभवी विशेषज्ञद्वारा गरिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
यसका लागि सामान्यतया:
- DM Gastroenterology वा
- MCh Surgical Gastroenterology
जस्ता उच्चस्तरीय प्रशिक्षण प्राप्त चिकित्सकले परीक्षण गर्नु उचित हुन्छ।
यसले सही निदान र आवश्यक उपचार योजना बनाउन मद्दत गर्छ।
निष्कर्ष
पेट दुखाइ, ग्यास्ट्रिक वा एसिडिटीलाई सधैं सामान्य समस्या भनेर बेवास्ता गर्नु ठीक होइन।
एन्डोस्कोपी एउटा सरल, सुरक्षित र अत्यन्त महत्त्वपूर्ण परीक्षण हो जसले ग्यास्ट्राइटिस, पेटको घाउ र पेटको क्यान्सर जस्ता रोगहरू समयमै पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
यदि यस्ता लक्षणहरू लामो समयसम्म देखिए भने विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु उचित हुन्छ।